تاریخ شفاهی نظامی و تاریخ شفاهی جنگ

از تفاوت مفهومی تا مرزبندی پژوهشی

تاریخ شفاهی در دهه‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین روش‌های پژوهش تاریخی تبدیل شده است. روشی که با تکیه بر روایت‌های انسانی تجربه‌های زیسته و حافظه فردی، امکان بازسازی لایه‌هایی از گذشته را فراهم می‌کند که در اسناد رسمی ثبت نشده‌اند. در میان شاخه‌های مختلف تاریخ شفاهی، دو حوزه تاریخ شفاهی نظامی و تاریخ شفاهی جنگ جایگاه ویژه‌ای دارند.

پاسخ کارشناسان به سؤالات تاریخ شفاهی

100 سؤال/42

فهم مشترک راوی و مصاحبه‌کننده درباره گذشته چه اهمیتی در تاریخ شفاهی دارد؟

فهم مشترک بین راوی و مصاحبه کننده یا همان پژوهشگر در تاریخ شفاهی مهم است چون مصاحبه را از یک پرسش‌وپاسخ ساده به یک گفت‌وگوی تفسیری تبدیل می‌کند. این فهم، اعتماد ایجاد می‌کند و به راوی اجازه می‌دهد تجربه‌هایش را دقیق‌تر و عمیق‌تر بیان کند، در حالی که مصاحبه‌کننده با پرسش‌های پیگیرانه می‌تواند به لایه‌های پنهان‌تر معنا، احساس و زمینه تاریخی دست یابد.

زنده‌یاد «سیمین‌دخت وحیدی» در آینه خاطرات شاعران

کوچه شعر، پلاک مادری، منزل سیمین‌دخت

بازگویی خاطره، یکی از بهترین و روشن‌ترین شیوه‌هایی است که می‌توان، یادبود عزیزان از دست رفته را گرامی داشت. با ابعاد اخلاقی و منشی آن‌ها آشنا شد و حتی زوایای نادیده از زندگی‌شان را شناخت. زنده‌یاد «سیمین‌دخت وحیدی» شاعر و ادیب معاصر که نقش مؤثری در برجسته‌سازی نقش زنان در شعر انقلاب و شعر جنگ داشت، ششم تیر 1405 در 93 سالگی، چشم از جهان فروبست. او کوله‌باری از خاطرات و فراز و فرودهای زندگی شخصی و حرفه‌ای داشت.

خاطرات محمد‌علی شعبانی

محمد‌علی شعبانی، کارگردان مستند «انحصار ورثه» درباره شهید سیدمرتضی آوینی، مهمان دویست‌وهشتادوششمین برنامه شب خاطره (آذر 1396) بود. او درباره تأثیر سه شخص در زندگی خود گفت. شعبانی گفت: «می‌خواهم از سه عزیز که تأثیر بسیاری در زندگی من داشتند، یاد کنم. اول؛ محمد‌رضا آقاسی بود که در کودکی، دکلمه‌های او را می‌خواندم و با آن دکلمه‌ها شهرت نسبی به دست آوردم.

وقتي براي ما مي‌نويسيد...
وقتي براي هفته‌نامه الکترونيکي تاريخ شفاهي مطلبي مي‌نويسيد، دوست داريم نکته‌هايي را در نظر بگيريد.
اين هفته‌نامه نوشته‌ها و دانسته‌هاي ما را درباره مباحث مهم؛ خاطره‌گويي، خاطره‌نگاري، يادداشت‌نويسي روزانه، سفرنامه‌نويسي، وقايع‌نگاري، روزشمار نويسي و... نشان مي‌دهد. حتي براي زيرشاخه‌هاي رشته تاريخ هم جا باز کرده‌ايم؛ و چشم به راه خبرها، گزارش‌ها، مصاحبه‌ها، مقاله‌ها، يادداشت‌ها و... شما هستيم.
خوب است نام و فاميل‌تان را کامل بنويسيد. سابقه علمي و نشاني الکترونيکي را هم حتماً بنويسيد، چکيده مقاله‌ها هم که جاي خود دارد!
به ما اجازه بدهيد دست‌مان براي ويرايش، اصلاح، چينش و ترجمه مطالب شما باز باشد. در اين‌باره با خودتان هم مشورت خواهيم کرد.
دل‌مان مي‌خواهد شأن علمي و ادبي تاريخ شفاهي و اين هفته‌نامه، با نوشته‌هاي متين و موقر شما حفظ شود. حيف است خداي نکرده قلم‌مان از دايره اخلاق بيرون برود.

عبور از آخرین خاکریز - 26

 

لشکرهای رزهی و پیاده عراق دست به حمله گسترده‌ای از چند محور جنوبی، میانی و شمالی زدند. منطقه ما، نقطه شمالی جبهه به حساب می‌آمد و هدف از این تهاجم گسترده تسلط بر شهرهای قصرشیرین، سرپل ذهاب، گیلان‌غرب، سلسله کوه‌ها، ارتفاعات استراتژیک منطقه و پیش‌روی هر چه بیشتر به عمق خاک ایران بود. برای تحقق این هدف، تیپ 16 زرهی با همکاری تیپ 25 پیاده مکانیزه و دیگر واحدهای پشتیبانی حمله اصلی را از تپه زین‌القوس و تنگه «کوهینه» به سمت شمال شرقی آغاز کردند. تیپ 30 زرهی از منطقه «قوره‌تو» به سمت جنوب شرقی حرکت کرد و این همان حمله‌ای است که صدام دو ماه قبل هنگام بازدید از منطقه پیش‌بینی کرده بود. بدین‌ترتیب دو بازوی مقاوم که از جنوب و شمال قصرشیرین امتداد یافته و مقداری در خاک عراق فرو رفته است، محاصره شد.